Het sterrenbeeld Grote Hond

Het sterrenbeeld Grote Hond

Het sterrenbeeld Grote Hond is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Zijn borst wordt gekroond door de helderste ster aan de hemel, α Canis Majoris, in het Grieks Sirius (de verzengende). Helderder aan de hemel zijn alleen de zon, de maan en enkele planeten.

De Grote Hond is gemakkelijk te vinden: de drie heldere sterren van de Gordel van Orion wijzen in zuidoostelijke richting rechtstreeks naar Sirius.

Mythologie

De Grote Hond heeft sinds de oudheid een bijzondere, zij het uiteenlopende betekenis. De Egyptenaren vereerden Sirius als de godin Sopdet (Grieks Sothis), die met Isis versmolt. Een hond zagen zij, voor zover nu bekend, niet in deze sterren; pas Grieken en Romeinen maakten er de Grote Hond van. Sopdet kondigde in juli met de opkomst van Sirius de jaarlijkse nijloverstroming aan, en daarmee het einde van een lange droogte. Voor de Grieken luidde de opkomst van Sirius daarentegen de grote zomerhitte in, waarin het land verdorde. De Romeinen noemden deze heetste dagen van het jaar naar de Hondsster de “hondsdagen”. Tegenwoordig komt Sirius door de precessie van de aardas op onze breedten pas eind augustus in de ochtendschemering op; aan de avondhemel is hij vooral in de wintermaanden te zien.

De Grote Hond komt ook in andere Griekse sagen voor, bijvoorbeeld in de bekende sage over Zeus en Europa. Zeus was verliefd geworden op Europa, de dochter van koning Agenor van Fenicië. Hij nam de gedaante aan van een stier met een prachtige witte vacht en glanzende horens en mengde zich onder de kudde van haar vader. Europa versierde de stier verrukt met bloemen en ging zelfs op zijn rug zitten. Zeus liep naar de zee en zwom met haar naar Kreta. Pas daar openbaarde hij aan de angstige Europa zijn ware gedaante en overlaadde hij haar met talloze geschenken, waaronder de oneindig snelle en onsterfelijke hond Laelaps. Europa liet hem na aan haar zoon, die hem doorgaf aan de jageres Procris. Toen haar echtgenoot Kephalos haar tijdens een jacht per ongeluk doodde, ging Laelaps in zijn bezit over. Kephalos nam hem mee naar Thebe, waar een roofzuchtige vos huishield die niemand kon vangen. Zo joeg de hond, aan wie niets ontkwam, op de vos die niet te vangen was, en de vos ontsnapte hem telkens weer op het laatste moment. Zeus kreeg ten slotte medelijden, veranderde beide dieren in steen en plaatste Laelaps als het sterrenbeeld Grote Hond aan de hemel.