Het sterrenbeeld Zuiderkroon

Het sterrenbeeld Zuiderkroon

De Zuiderkroon is een klein en zeer onopvallend sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. De helderste ster van het sterrenbeeld draagt de naam Alfecca Meridiana. Een deel van deze naam is waarschijnlijk van oud-Arabische herkomst en betekent zoveel als “de gebrokene”, een gebroken ring van sterren.

Het sterrenbeeld ligt direct ten zuiden van het sterrenbeeld Boogschutter, in de buurt van de zogeheten “Teapot”. In het Engelse taalgebied worden de helderste sterren van het sterrenbeeld Boogschutter ook wel theepot genoemd, omdat ze inderdaad die vorm hebben. Onder de theepot is het sterrenbeeld Zuiderkroon gemakkelijk te herkennen.

Mythologie

Een eigen antieke sage over de Zuiderkroon is niet overgeleverd; pas later bracht men het sterrenbeeld in verband met Dionysos en zijn moeder Semele. Semele was de dochter van koning Kadmos van Thebe. De oppergod Zeus wilde per se een affaire met haar beginnen en nam daarvoor de gedaante van een sterveling aan. Toen zijn echtgenote Hera dat te weten kwam, veranderde zij zich in een buurvrouw van Semele en zaaide twijfel over haar minnaar. Semele was inmiddels zes maanden zwanger en eiste na het gesprek met de buurvrouw van haar minnaar dat hij haar zijn ware gedaante toonde. Toen Zeus weigerde, verbande zij hem uit haar bed. Woedend daarover toonde hij zich in al zijn goddelijke grootsheid. Semele werd daarbij door de bliksem getroffen, stortte ter aarde en verbrandde. Het ongeboren kind werd tot zijn geboorte in de dij van Zeus ingenaaid. Dat kind was Dionysos (o.a. god van de wijn, de vreugde, de vruchtbaarheid en de waanzin). Hij geldt ook als de “tweemaal geborene”. Toen Zeus na drie maanden zijn dij weer opende, volgde zijn “tweede geboorte”, waarmee ook zijn goddelijkheid en onsterfelijkheid werden gegrondvest. In de loop van zijn leven trotseerde hij de verschrikkingen van de onderwereld om de ziel van zijn moeder te redden. De goden stemden er uiteindelijk mee in de ziel van zijn moeder te verlossen en plaatsten haar als mirtekrans aan het firmament. Haar krans werd het sterrenbeeld Zuiderkroon. Vaak wordt de god Dionysos ook in verband gebracht met de mirtestruik, een altijdgroene struik uit het Middellandse Zeegebied. Zijn volgelingen droegen steevast mirtekransen op het hoofd, en uit dank voor de redding van de ziel van zijn moeder liet hij mirten achter in de Hades.

De god Dionysos was getrouwd met Ariadne, de dochter van koning Minos van Kreta. Bij hun bruiloft droeg Ariadne een heel bijzondere kroon. Zij was vervaardigd door Hephaistos, de god van het vuur, en bezet met edelstenen uit India. Na hun huwelijk wierp de god Dionysos de kroon van vreugde in de hemel, waar haar juwelen in fonkelende sterren veranderden en het sterrenbeeld Noorderkroon vormden.