Het sterrenbeeld Eridanus

Het sterrenbeeld Eridanus

Het sterrenbeeld Eridanus is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Het sterrenbeeld is gedeeltelijk circumpolair rond de zuidpool. Dat betekent dat enkele van zijn sterren zo dicht bij de hemelpool staan dat ze, gezien vanuit Sydney, nooit ondergaan. Een deel van het sterrenbeeld staat daar dus het hele jaar boven de horizon.

Het sterrenbeeld Eridanus zou de grote rivier aan het einde van de wereld of de rivier van de onderwereld voorstellen. De helderste ster, aan het zuidelijke uiteinde, draagt de Arabische naam Achernar (einde van de rivier). Hij is de negende helderste ster aan het firmament, maar alleen zichtbaar op het zuidelijk halfrond en op de zuidelijkste breedten van het noordelijk halfrond.

Mythologie

Phaëthon was de zoon van de zonnegod Helios. Op een dag haalde hij zijn vader over hem zijn zonnewagen te lenen. Helios, die er niet helemaal gerust op was, droeg hem op het bestaande spoor aan de hemel niet te verlaten. Bij zonsopgang sprong Phaëthon op de gouden, met juwelen bezette zonnewagen, die door vier paarden werd getrokken. De paarden merkten meteen dat niet Helios op de wagen stond en schoten ervandoor. Phaëthon had noch de kracht noch de behendigheid om ze te sturen. Ver van het spoor gevangen in de slingerende wagen, moest hij toezien hoe hij langs de sterren van de Grote Wagen (in het sterrenbeeld Grote Beer) schampte. Door de wrijving werden ze zo heet dat het ernaast slapende sterrenbeeld Draak ontwaakte en woedend begon te blazen. Toen ook nog het sterrenbeeld Schorpioen dreigend zijn giftige angel hief, liet Phaëthon van schrik de teugels vallen. De zonnewagen zakte ver omlaag, zodat de aarde vlam vatte en dreigde te verbranden. Volgens mythografen werd Libië zo een woestijn, droogden de zeeën in die streek op en kregen de Ethiopiërs hun donkere huidskleur. Zeus snelde vol woede toe om verdere rampen te voorkomen en velde Phaëthon met een bliksemschicht. Hij stortte als een vallende ster in de rivier de Eridanus. Kort daarna kwamen de Argonauten (mythologie rond het Schip Argo) voorbij. Zij zagen een verschrikkelijk tafereel: zijn nog smeulende lichaam, en vogels die door de bijtende rook dood uit de lucht vielen.

Phaëthons vriend koning Kyknos was mateloos bedroefd over diens vroege dood en zwierf voortaan treurig langs de oever van de Eridanus. De goden kregen ten slotte medelijden en plaatsten hem in de gedaante van de zwaan aan de hemel.