Steekkaart
- Latijnse naam
- Grus (Gru)
- Helderste ster
- Alnair (α Gru)
- Relatieve helderheid
- 1,74 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 109268
- Oppervlakte
- 366 deg² (plaats: 45 van 88)
- Rechte klimming
- 21h 27m 43s tot 23h 27m 04s
- Declinatie
- -56° 23' 27'' tot -36° 18' 46''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Zuidervis, Microscoop, Indiaan, Toekan, Phoenix, Beeldhouwer
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Kraanvogel
De Kraanvogel is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. De helderste ster draagt de Arabische naam Alnair (de heldere uit de vissenstaart). Hij stelt een van de vleugels van de kraanvogel voor. De naam van de helderste ster is te verklaren doordat de ster tot het begin van de 17e eeuw tot het sterrenbeeld Zuidervis behoorde.
Geschiedenis
Terwijl de sterrenbeelden van het noordelijk halfrond al sinds de oudheid bekend waren en op de meest uiteenlopende mythologieën teruggaan, bleven veel sterrenbeelden van het zuidelijk halfrond lange tijd naamloos. Pas in de 16e eeuw ontfermde men zich over hen. Tussen 1595 en 1597 brachten de Nederlandse zeevaarders Pieter Dirkszoon Keyser (opperstuurman) en Frederick de Houtman (broer van de kapitein) in opdracht van Petrus Plancius tijdens een expeditie de zuidelijke sterrenhemel in kaart. Beïnvloed door hun belevenissen tijdens de reis naar Oost-Indië gaven zij een dozijn sterrenbeelden een naam: Kameleon, Vlieg, Vliegende Vis, Indiaan, Kraanvogel, Paradijsvogel, Pauw, Phoenix, Goudvis, Kleine Waterslang, Zuiderdriehoek en Toekan.
In de oudheid werden de sterren van de Kraanvogel echter nog tot het sterrenbeeld Zuidervis gerekend; pas in 1598 werden ze door Petrus Plancius op zijn hemelglobe als “Krane Grus” (Hollands en Latijn voor kraanvogel) weer opgepakt. Petrus Plancius kende deze vogel en de sterrengroep uit de aantekeningen van de twee Nederlandse zeevaarders Pieter Dirkszoon Keyser en Frederick de Houtman. In 1603 nam de Duitse astronoom Johannes Bayer het sterrenbeeld als Kraanvogel op in zijn hemelatlas “Uranometria”. De later opduikende naam “Phoenicopterus” (flamingo), die vermoedelijk eveneens op Plancius teruggaat, raakte niet ingeburgerd.
