Steekkaart
- Latijnse naam
- Mensa (Men)
- Helderste ster
- α Mensae (α Men)
- Relatieve helderheid
- 5,09 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 29271
- Oppervlakte
- 153 deg² (plaats: 75 van 88)
- Rechte klimming
- 3h 12m 56s tot 7h 36m 52s
- Declinatie
- -85° 15' 41'' tot -69° 44' 48''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Goudvis, Kleine Waterslang, Octant, Kameleon, Vliegende Vis
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Tafelberg
De Tafelberg is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Het sterrenbeeld is circumpolair rond de zuidpool. Dat betekent dat zijn sterren zo dicht bij de hemelpool staan dat ze, gezien vanuit Sydney, nooit ondergaan. Het sterrenbeeld staat daar dus het hele jaar boven de horizon. Zijn helderste ster is α Mensae, die een schijnbare helderheid van slechts 5,09 mag heeft. Hij is met het blote oog alleen onder goede omstandigheden te zien. De Tafelberg is het zwakste sterrenbeeld aan de hemel. Als hulpmiddel bij het vinden van dit sterrenbeeld dient de Grote Magelhaense Wolk (LMC), een dwergstelsel op zo’n 160.000 lichtjaar afstand met vele miljarden sterren. Een klein deel van de Grote Magelhaense Wolk reikt tot in het sterrenbeeld Tafelberg. Het grootste deel ervan ligt echter in het sterrenbeeld Goudvis.
Geschiedenis
De Franse theoloog Nicolas-Louis de Lacaille, die zijn leven aan de astronomie, de geodesie en de wiskunde wijdde, voerde 14 nieuwe sterrenbeelden van het zuidelijk halfrond in. In 1750 vertrok hij voor een vierjarige reis naar Kaap de Goede Hoop, om o.a. de sterrenbeelden van de zuidelijke hemel waar te nemen. Daarbij catalogiseerde hij bijna 10.000 sterren. Zijn nieuwe sterrenbeelden vernoemde Nicolas-Louis de Lacaille meestal naar technische instrumenten. Zo ontstonden de sterrenbeelden Beeldhouwer, Oven, Graveerstift, Luchtpomp, Schilder, Microscoop, Net, Octant, Slingeruurwerk, Kompas, Tafelberg, Telescoop, Winkelhaak en Passer. Daarnaast verdeelde hij het grote antieke sterrenbeeld Schip Argo in de drie sterrenbeelden Kiel, Achtersteven en Zeilen. Zijn sterrencatalogus van het zuiden verscheen in 1763, een jaar na zijn dood, onder de titel “Coelum Australe Stelliferum”. Zijn 14 nieuwe sterrenbeelden hebben gemeen dat ze uit relatief lichtzwakke sterren bestaan.
Nicolas-Louis de Lacaille bestudeerde de sterren van het zuiden vanuit Kaapstad en vereeuwigde de Tafelberg met de wolken erboven in het sterrenbeeld Tafelberg. In de Zuid-Afrikaanse zomer (in de maand december) is het natuurschouwspel rond de Tafelberg het best te bewonderen. In die tijd ligt er een dunne wolkenlaag over de berg, die aan de noord- en westzijde langs de steile hellingen naar beneden lijkt te stromen. Dit verschijnsel wordt door de plaatselijke bevolking “Tablecloth” (tafelkleed) genoemd.
