Steekkaart
- Latijnse naam
- Sculptor (Scl)
- Helderste ster
- α Sculptoris (α Scl)
- Relatieve helderheid
- 4,30 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 4577
- Oppervlakte
- 475 deg² (plaats: 36 van 88)
- Rechte klimming
- 23h 06m 43s tot 1h 45m 50s
- Declinatie
- -39° 22' 21'' tot -24° 48' 14''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Walvis, Waterman, Zuidervis, Kraanvogel, Phoenix, Oven
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Beeldhouwer
De Beeldhouwer is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Zijn helderste ster is α Sculptoris, die een schijnbare helderheid van slechts 4,30 mag heeft. Het sterrenbeeld ligt ten zuiden van de sterrenbeelden Walvis en Waterman en herbergt de galactische zuidpool, waar de rotatieas van onze Melkweg doorheen loopt. Omdat men hier uit de schijf van de Melkweg naar buiten kijkt, zijn verre sterrenstelsels bijzonder goed te zien, zoals het heldere spiraalstelsel NGC 253. Het behoort tot de Sculptorgroep, een van de dichtstbijzijnde groepen sterrenstelsels buiten de Lokale Groep.
Geschiedenis
De Franse theoloog Nicolas-Louis de Lacaille, die zijn leven aan de astronomie, de geodesie en de wiskunde wijdde, voerde 14 nieuwe sterrenbeelden van het zuidelijk halfrond in. In 1750 vertrok hij voor een vierjarige reis naar Kaap de Goede Hoop, om o.a. de sterrenbeelden van de zuidelijke hemel waar te nemen. Daarbij catalogiseerde hij bijna 10.000 sterren. Zijn nieuwe sterrenbeelden vernoemde Nicolas-Louis de Lacaille meestal naar technische instrumenten. Zo ontstonden de sterrenbeelden Beeldhouwer, Oven, Graveerstift, Luchtpomp, Schilder, Microscoop, Net, Octant, Slingeruurwerk, Kompas, Tafelberg, Telescoop, Winkelhaak en Passer. Daarnaast verdeelde hij het grote antieke sterrenbeeld Schip Argo in de drie sterrenbeelden Kiel, Achtersteven en Zeilen. Zijn sterrencatalogus van het zuiden verscheen in 1763, een jaar na zijn dood, onder de titel “Coelum Australe Stelliferum”. Zijn 14 nieuwe sterrenbeelden hebben gemeen dat ze uit relatief lichtzwakke sterren bestaan.
Toen Nicolas-Louis de Lacaille de Beeldhouwer in 1751 en 1752 voor het eerst in kaart bracht, gaf hij het sterrenbeeld de naam “L’Atelier du Sculpteur” (atelier van de beeldhouwer). In de loop der jaren werd deze oorspronkelijke benaming echter gelatiniseerd en ingekort. Tegenwoordig is het sterrenbeeld bekend onder de Latijnse naam Sculptor (beeldhouwer). Het zou een marmeren kop in het atelier van een beeldhouwer voorstellen, die samen met hamer en beitel op een werkblad ligt.
