Steekkaart
- Latijnse naam
- Ursa Major (UMa)
- Helderste ster
- Alioth (ε UMa)
- Relatieve helderheid
- 1,76 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 62956
- Oppervlakte
- 1.280 deg² (plaats: 3 van 88)
- Rechte klimming
- 8h 08m 31s tot 14h 29m 00s
- Declinatie
- +28° 18' 14'' tot +73° 08' 18''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Draak, Giraffe, Lynx, Kleine Leeuw, Leeuw, Haar van Berenice, Jachthonden, Ossenhoeder
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Grote Beer
De Grote Beer is een sterrenbeeld van het noordelijk halfrond en het op twee na grootste aan de hemel. Het sterrenbeeld is gedeeltelijk circumpolair rond de noordpool. Dat betekent dat enkele van zijn sterren zo dicht bij de hemelpool staan dat ze, gezien vanuit Berlijn, nooit ondergaan. Een deel van het sterrenbeeld staat daar dus het hele jaar boven de horizon.
De flank en de staart van de beer worden gevormd door de zeven sterren van de Grote Wagen. In de Verenigde Staten staan deze sterren ook bekend als Big Dipper (grote soeplepel) en in Engeland als Plough (ploeg). De Grote Wagen is geen afzonderlijk sterrenbeeld, maar voor astronomen slechts een deel van de Grote Beer.
De ster α Ursae Majoris draagt de Arabische naam Dubhe (beer). Zijn buurster β Ursae Majoris draagt de Arabische naam Merak (flank). Samen vormen ze het voorste deel van de Grote Wagen. Ze hebben een heel bijzondere betekenis: met hun hulp kan men de Poolster (de helderste ster van het sterrenbeeld Kleine Beer) en daarmee de noordelijke hemelpool gemakkelijk vinden. Verlengt men de denkbeeldige verbindingslijn tussen deze twee sterren vijf keer, dan komt men vrijwel direct bij de Poolster uit. Op deze denkbeeldige hulplijn liggen geen andere heldere sterren.
Mythologie
Callisto was een nimf uit het gevolg van de godin Artemis, de godin van de jacht. Volgens een Griekse sage veranderde Zeus zich op een dag in Artemis om dichter bij Callisto te komen. Callisto vermoedde niets kwaads, totdat Zeus zijn ware gezicht toonde en haar dwong zich aan hem te geven. Callisto werd zwanger en werd vanwege haar gebroken kuisheidsgelofte tegenover Artemis uit het gevolg verbannen. Maar voor Callisto, die alleen was achtergelaten met haar schande, zou het nog erger worden. Toen zij haar zoon Arkas baarde, kon Hera, de bedrogen echtgenote van Zeus, haar jaloezie niet langer bedwingen. Zij wierp Callisto op de grond en veranderde haar in een berin. Vijftien jaar lang zwierf Callisto in de gedaante van een berin door het woud, totdat zij op een dag haar zoon Arkas tegenkwam. Zij herkende haar zoon en wilde naar hem toe gaan. Maar Arkas, die van niets wist, probeerde de berin te doden. Voordat het nog erger kon worden, greep Zeus in en stuurde hij een wervelwind, die moeder en zoon naar de hemel droeg. Daar vereeuwigde hij Callisto in het sterrenbeeld Grote Beer. Haar zoon Arkas zien sommige navertellingen in de Kleine Beer, de antieke sterrensagen echter in de Ossenhoeder.
