Steekkaart
- Latijnse naam
- Pavo (Pav)
- Helderste ster
- Peacock (α Pav)
- Relatieve helderheid
- 1,94 mag
- Hipparcos-catalogus
- HIP 100751
- Oppervlakte
- 378 deg² (plaats: 44 van 88)
- Rechte klimming
- 17h 40m 40s tot 21h 32m 44s
- Declinatie
- -74° 58' 28'' tot -56° 35' 19''
- Aangrenzende sterrenbeelden
- Telescoop, Altaar, Paradijsvogel, Octant, Indiaan
Zichtbaarheid
Het sterrenbeeld Pauw
De Pauw is een sterrenbeeld van het zuidelijk halfrond. Het sterrenbeeld is circumpolair rond de zuidpool. Dat betekent dat zijn sterren zo dicht bij de hemelpool staan dat ze, gezien vanuit Sydney, nooit ondergaan. Het sterrenbeeld staat daar dus het hele jaar boven de horizon. Zijn helderste ster, α Pavonis, is ook bekend als Peacock (pauw) en stelt met zijn indrukwekkende helderheid het stralende oog van de pauw voor.
Geschiedenis
Terwijl de sterrenbeelden van het noordelijk halfrond al sinds de oudheid bekend waren en op de meest uiteenlopende mythologieën teruggaan, bleven veel sterrenbeelden van het zuidelijk halfrond lange tijd naamloos. Pas in de 16e eeuw ontfermde men zich over hen. Tussen 1595 en 1597 brachten de Nederlandse zeevaarders Pieter Dirkszoon Keyser (opperstuurman) en Frederick de Houtman (broer van de kapitein) in opdracht van Petrus Plancius tijdens een expeditie de zuidelijke sterrenhemel in kaart. Beïnvloed door hun belevenissen tijdens de reis naar Oost-Indië gaven zij een dozijn sterrenbeelden een naam: Kameleon, Vlieg, Vliegende Vis, Indiaan, Kraanvogel, Paradijsvogel, Pauw, Phoenix, Goudvis, Kleine Waterslang, Zuiderdriehoek en Toekan. De exotische pauwen van Zuidoost-Azië hadden zo’n grote indruk gemaakt op de Nederlandse zeevaarders dat zij dit fabelachtige dier aan de nachthemel herkenden. Johann Bayer nam het sterrenbeeld in 1603 over in zijn hemelatlas Uranometria.
Mythologie
De Pauw is een van de weinige zuidelijke sterrenbeelden die op een Griekse mythe kunnen teruggaan. Zo staat geschreven dat Zeus verliefd was geworden op Io, de dochter van de riviergod Inachos. Om haar voor zijn jaloerse vrouw Hera te verbergen, veranderde hij haar in een witte koe. Maar Hera doorzag het plan en eiste de koe als geschenk. Om geen argwaan te wekken, moest Zeus aan haar wens voldoen. Hera droeg de reus Argos op de geliefde van haar man voortdurend te bewaken. Argos had 100 ogen, waarvan er altijd maar twee sliepen. Zeus stuurde daarop zijn zoon Hermes om Io te bevrijden. Die wiegde Argos met fluitspel in slaap en sloeg hem het hoofd af. Io kon vluchten en kreeg kort daarna haar menselijke gedaante terug. Als bijzondere eerbetuiging plaatste Hera de ogen van Argos op het verenkleed van de pauw, want in de mythologische wereld waren pauwen de heilige dieren van Hera. Hun majestueuze patroon is tot op heden een bijzonder kenmerk van deze dieren.
